ΕΞΩΓΗΙΝΟΙ

 

 

Η δυνατότητα επικοινωνίας με εξωγήινους άρχισε να απασχολεί σοβαρά τους επιστήμονες μόνο μετά τη δεκαετία του 1960. Όλα άρχισαν στις 24 Ιουνίου του 1947, όταν ο Αμερικανός επιχειρηματίας και πιλότος Κένεθ Άρνολντ ανέφερε ότι είδε εννέα ιπτάμενα αντικείμενα που τα ΜΜΕ και η στρατιωτική αεροπορία των ΗΠΑ χαρακτήρισαν ως ιπτάμενους δίσκους ή UFO (Άγνωστης Ταυτότητας Ιπτάμενα Αντικείμενα).

 

Έκτοτε υπήρξε σωρεία αναφορών -ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες- για διαστημόπλοια και επαφές με εξωγήινους. Με το πέρασμα του χρόνου πολλά αινιγματικά σημάδια αποδόθηκαν, συνήθως αφελώς, σε εξωγήινους πολιτισμούς, όπως τα σχέδια της Νάζκα, τα φώτα του Χεσντάλεν και πρόσφατα οι κύκλοι στα χωράφια.

 

Ύποπτα σήματα

 

Σήμερα δεκάδες σοβαροί επιστήμονες που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα Αναζήτησης Εξωγήινης Νοημοσύνης SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence) σαρώνουν με τηλεσκόπια τον ουρανό ελπίζοντας να συλλάβουν μηνύματα από υποτιθέμενους εξωγήινους πολιτισμούς. Αποτέλεσμα; Κανένα για την ώρα, αφού η σιωπή του διαστήματος περιγελά κάθε προσπάθειά μας. Δεν έλειψαν πάντως τα ύποπτα μηνύματα, που ακόμα αναλύονται. Πόσο δικαιολογημένη είναι η αισιοδοξία μας; Προσπαθούν πράγματι οι εξωγήινοι να επικοινωνήσουν μαζί μας; Αν ναι, με ποιον τρόπο θα γίνει αυτό;

 

Τι ακριβώς ψάχνουμε;

 

Οι επιστήμονες αναζητούν στα ραδιοκύματα ένα σήμα μίας μόνο συχνότητας, κάτι σαν εξωγήινο σφύριγμα.

 

"Οι αναφορές για UFO είναι τόσο συχνές, ώστε μόνο στην Ελλάδα έχουμε κατά μέσο όρο μία με δύο εμφανίσεις τη μέρα. Απ' αυτές, ένα μικρό ποσοστό αφορούν σε επαφές τρίτου τύπου, δηλαδή συναντήσεις με ζωντανά όντα", δηλώνει στο Focus o γνωστός Έλληνας ερευνητής της ουφολογίας κ. Μάκης Ποδότας.

 

Στενές επαφές κάθε τύπου

 

Τα δύο τελευταία χρόνια, παρόλο που τα ΜΜΕ δεν ασχολούνται πλέον με το θέμα, οι αναφορές εμφάνισης εξωγήινων αυξήθηκαν. Και οι απαγωγές από εξωγήινα διαστημόπλοια; Αυτό το φαινόμενο αναφέρεται συχνά στις ΗΠΑ, αν και οι περιπτώσεις υποτιθέμενης απαγωγής έχουν μειωθεί μέσα σ' ένα χρόνο από δεκαπέντε τη μέρα σε δύο τη βδομάδα.

 

Υπάρχει κι ένα τυπικά ελληνικό φαινόμενο: οι αναφορές για φωτεινά ιπτάμενα αντικείμενα. "Υπάρχουν εκατοντάδες αναφορές για τέτοια ΑΤΙΑ στη χώρα μας", εξηγεί ο κ. Μ. Ποδότας. Τυπικά αγγλικό φαινόμενο είναι οι κύκλοι στα χωράφια σιταριού, αν και, σύμφωνα με τους περισσότερους ειδικούς, πρόκειται είτε για είδος τέχνης είτε για έξυπνη τουριστική διαφήμιση. "Παρ' όλα αυτά", ισχυρίζεται ο κ. Ποδότας, "δεν είναι δυνατό να εξηγηθούν έτσι όλες οι περιπτώσεις αγρογλυφικών". Πολλά φαινόμενα που αποδίδονται σε εξωγήινους έχουν απλώς φυσικά αίτια όπως τα φακοειδή νέφη, οι σφαιρικοί κεραυνοί και οι μετεωρίτες.

 

Ύποπτα σήματα

 

Το 1967 η Αγγλίδα φοιτήτρια Τζόσελιν Μπελ εξέλαβε για εξωγήινο μήνυμα ένα φυσικό σήμα. Εντόπισε μια πηγή ραδιοκυμάτων αλλά, όπως αποκαλύφθηκε αργότερα, επρόκειτο για φαινόμενο που προερχόταν από συμπαγή περιστρεφόμενα αστέρια, τα πάλσαρ. Έκτοτε έχουν καταγραφεί πολλά περίεργα σήματα.

 

Ίσως ορισμένα απ' αυτά να προέρχονται πράγματι από εξωγήινα όντα. Το ένα καταγράφηκε στις 15 Αυγούστου του 1977 από το ραδιοτηλεσκόπιο Big Air του ραδιοπαρατηρητηρίου του Οχάιο (ΗΠΑ) στο πλαίσιο ενός προγράμματος του SETI. Ο πρώτος που το αντιλήφθηκε ήταν ο αστρονόμος Τζέρι Έμαν, ο οποίος σημείωσε δίπλα την έκφραση "Ουάου!".

 

To σήμα ήταν πολύ καθαρό και διήρκεσε 72 δευτερόλεπτα, ακριβώς όσο χρόνο το Big Air -σταθερό σε σχέση με τη Γη- μπορούσε λόγω της γήινης περιστροφής να στοχεύει σε μια μακρινή πηγή. "Το σήμα χάθηκε μετά από τρία λεπτά", εξηγεί ο Σεθ Σόστακ, πρόεδρος της μόνιμης ερευνητικής ομάδας του SETI στη Διεθνή Ακαδημία Αστροναυτικής και μέλος του Ινστιτούτου SETI, "και δεν εντοπίστηκε ξανά, παρόλο που και άλλοι αστρονόμοι στρέψαμε επανειλημμένα τα τηλεσκόπιά μας προς την ίδια κατεύθυνση".

 

Ένα δεύτερο ασυνήθιστο σήμα καταγράφηκε την 1η Δεκεμβρίου του 1996 στο πλαίσιο του προγράμματος ARGUS κι ένα τρίτο στις 19 Ιουλίου του 1998. Και στις δύο περιπτώσεις οι επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για γήινα σήματα.

 

Εξωγήινο σφύριγμα

 

Πότε και βάσει ποιων κριτηρίων ένα ραδιοσήμα κρίνεται ενδιαφέρον; Πρώτον, πρέπει να αποφασίσουμε σε ποια συχνότητα πρέπει να συντονιστούμε. Συνήθως επιλέγουμε αυτή του φωτός, που απορροφάται και εκπέμπεται από τα άτομα του υδρογόνου: 1.420 MHz. Αυτή θεωρείται η πιο σημαντική συχνότητα στη ραδιοαστρονομία.

 

Είναι η πιο συνηθισμένη στο σύμπαν, γι' αυτό και η ιδανικότερη για να γίνει διαστρικό πρότυπο. Δεύτερον, οι επιστήμονες αναζητούν κάτι που από ακουστικής άποψης θα ήταν ένας τόνος, ένα καθαρό σφύριγμα. Ένα τέτοιου είδους σήμα προσφέρει πλεονέκτημα τόσο σ' αυτόν που το εκπέμπει -επιτρέπει να συγκεντρωθεί η ισχύς σε μία και μόνο συχνότητα- όσο και σ' εκείνον που το λαμβάνει, αφού είναι εύκολα αναγνωρίσιμο.

 

Στη φύση δεν υπάρχουν τέτοια σήματα. Μόλις ληφθεί ένα σήμα μ' αυτά τα χαρακτηριστικά πρέπει να διαπιστωθεί αν έχει εξωγήινη προέλευση (ΕΤ). Μια περίπτωση είναι να βασιστούμε στο φαινόμενο Ντόπλερ, που αφορά τη μετατόπιση της συχνότητας και συμβαίνει όταν ο παραλήπτης κινείται σε σχέση με την πηγή που παράγει το σήμα. Αν ο παραλήπτης πλησιάζει την πηγή το σήμα μετακινείται προς τις υψηλότερες συχνότητες και αντίστροφα.

 

Πρόκειται για το ίδιο φαινόμενο που κάνει να ακούγεται πιο οξύς ο ήχος της σειρήνας όταν ένα ασθενοφόρο μάς πλησιάζει και πιο βαθύς όταν απομακρύνεται. Μια γήινη εκπομπή δεν κινείται σε σχέση μ' εμάς, συνεπώς δεν προκαλεί το φαινόμενο Ντόπλερ, ενώ τα πιθανά σήματα ΕΤ το προκαλούν. Λόγω της περιστροφής της Γης η κίνηση ανάμεσα σ' εμάς και στην πηγή αλλάζει με την πάροδο του χρόνου, συνεπώς αλλάζει και η συχνότητα του υποτιθέμενου εξωγήινου σήματος.

 

Διπλός έλεγχος

 

Και οι δορυφόροι που περιστρέφονται γύρω από τη Γη μπορούν να παραγάγουν σήματα με τα ίδια χαρακτηριστικά. Πώς μπορούμε να τα αναγνωρίσουμε; Ο Σόστακ απαντά: "Σε αντίθεση με το παρελθόν, δεν καταγράφουμε πλέον τα δεδομένα για να τα αναλύσουμε. Όλα τα σήματα που ανακαλύπτουμε -και είναι πολλά- ελέγχονται αμέσως είτε από το Αρεσίμπο, τη μεγαλύτερη κεραία που υπάρχει και βρίσκεται στο Πουέρτο Ρίκο, είτε από μια δεύτερη κεραία στο Τζόντρελ Μπανκ (Αγγλία).

 

Έτσι διευκρινίζεται αν πρόκειται για γήινες παρεμβολές ή γνήσια σήματα ΕΤ. Μέχρι στιγμής όλα τα ύποπτα σήματα ήταν γήινης προέλευσης". Δεν έχουν όμως όλα τα παρατηρητήρια τη δυνατότητα να κάνουν διπλό έλεγχο.

 

Ψάξτε κι εσείς για ΕΤ

 

Για να αυξήσει τη δυνατότητα ανάλυσης του τεράστιου όγκου των σημάτων που καταγράφονται, ιδιαίτερα από το ραδιοτηλεσκόπιο Αρεσίμπο, το Ινστιτούτο SETI ξεκίνησε το 1999 το πρόγραμμα Seti@home, στο οποίο μπορούν να συμμετάσχουν όλοι. Για να το κάνουν πρέπει να μπουν στην ιστοσελίδα http://setiathome.ssl.berkeley.edu και να φορτώσουν ένα screensaver (προφύλαξη οθόνης).

 

Όταν ο υπολογιστής δε χρησιμοποιείται, το συγκεκριμένο screensaver ενεργοποιεί ένα πρόγραμμα που συνδέεται μέσω Ιντερνέτ με το παρατηρητήριο, συλλέγει μέρος των δεδομένων και τα αναλύει αναζητώντας εκείνα που έχουν τη σωστή ένταση, μετατόπιση ντόπλερ και διάρκεια ώστε να είναι πιθανά εξωγήινα μηνύματα. Η πρωτοβουλία γνώρισε τεράστια επιτυχία και σήμερα συμμετέχουν ένα εκατομμύριο άτομα σε όλο τον κόσμο. Όλο και κάποιος μπορεί να εντοπίσει το πρώτο εξωγήινο μήνυμα χωρίς να το ξέρει...