Ο ΓΑΜΟΣ ΦΕΡΝΕΙ ΤΗΝ ΕΥΤΥΧΙΑ;

Οι άνθρωποι του δυτικού κόσμου είναι πλουσιότεροι, υγιέστεροι και περισσότερο μορφωμένοι από ποτέ. Κι όμως παραπονιούνται πως δύσκολα βρίσκουν την ευτυχία. Αυτή η ειρωνεία, να έχουμε περισσότερα αλλά όχι την ικανότητα να τα απολαμβάνουμε, μας κάνει πολλές φορές να σκεφτόμαστε ότι κάτι δεν πρέπει να πηγαίνει καλά μ' εμάς. Αν και η δυστυχία μπορεί να είναι προϊόν κατάθλιψης, για τους περισσότερους ανθρώπους η έλλειψη ευτυχίας δεν είναι αποτέλεσμα μιας ασθένειας, όπως η κατάθλιψη, αλλά ένα «καθημερινό πρόβλημα». Οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε πως να δημιουργούμε μια προσωρινή κατάσταση ευτυχίας (υπέροχες διακοπές, μια βραδινή έξοδος με τους φίλους μας, κ.ο.κ.). Το πρόβλημα μας εντοπίζεται στην ικανότητα να επιτύχουμε ένα μακροπρόθεσμο αίσθημα πληρότητας και νοήματος.

Η ευτυχία συνδέεται με αρκετά παράδοξα: Από τη μία πλευρά, μελέτες σε ανθρώπους που κέρδισαν στο λαχείο δείχνουν ότι παρά τη μεγάλη τους ευφορία για κάποιο διάστημα, σύντομα επιστρέφουν στην κατάσταση ακριβώς που ήταν πριν, είτε ήταν ευτυχισμένοι είτε όχι. Η ερμηνεία αυτής της συμπεριφοράς από τους ψυχολόγους βασίζεται στην ιδέα ότι η συνολική ικανοποίηση των ανθρώπων καθορίζεται από την προσωπικότητά τους και όχι από όσα τους συμβαίνουν στη ζωή τους.

Από την άλλη πλευρά, αν και οι ευτυχισμένοι άνθρωποι είναι συνήθως υγιέστεροι, η ασθένεια δεν οδηγεί πάντα στη δυστυχία. Σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε νέους ανθρώπους που έγιναν παραπληγικοί, η πλειοψηφία από τους ερωτώμενους θεωρούσαν ότι αυτή η εμπειρία τους έμαθε κάτι σημαντικό, ενώ μέσα σε διάστημα δύο μηνών, οι περισσότεροι δήλωσαν ότι η ποιότητα της ζωής του είχε βελτιωθεί.

Κάποια από αυτά τα παράδοξα προκύπτουν από έρευνες για την ευτυχία. Όμως γνωρίζουμε επίσης ότι η ευτυχία συνδέεται με την αισιοδοξία, την αυτοεκτίμηση, την αυτοπειθαρχία και την εξωστρέφεια. Όσο περίεργο κι αν μας φαίνεται, η ηλικία, η μόρφωση, το φύλο, η εθνικότητα, το εισόδημα, η εξωτερική εμφάνιση δεν φαίνονται να επηρεάζουν καθόλου το επίπεδο ευτυχίας ενός ανθρώπου. Ωστόσο, οι παντρεμένοι και από τα δύο φύλα είναι πιο ευτυχισμένοι από τους ελεύθερους. Δυστυχώς δεν είναι σαφές αν είναι ο γάμος που κάνει τους παντρεμένους ευτυχισμένους ή αν οι ευτυχισμένοι άνθρωποι έχουν περισσότερες πιθανότητες να παντρευτούν.

Σε γενικές γραμμές η ευτυχία φαίνεται να εξαρτάται από δύο παράγοντες που συνδέονται μεταξύ τους: από το αίσθημα ενός σκοπού και από τη σχέση με τους άλλους. Η καθημερινή ικανοποίηση αυτού του τύπου μπορεί να είναι αρκετά βαρετή – μέχρι να τη χάσουμε. Η προσαρμογή στον «πόνο του να ζεις μια απαρατήρητη ζωή» μετά από ένα θάνατο ή ένα χωρισμό μπορεί να είναι αβάσταχτη: κανείς δεν ξέρει τι ώρα σηκώθηκες το πρωί, τι έφαγες για πρωινό και πού άφησες τα κλειδιά σου.

Παρόλο που ο υλικός μας πλούτος είναι μεγαλύτερος, έχουμε χάσει σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική δικτύωση που έζησαν οι γονείς και οι παππούδες μας. Οι οικογένειες συχνά ζουν χωριστά, τα διαζύγια και οι χωρισμοί συμβαίνουν καθημερινά, ελάχιστοι άνθρωποι πηγαίνουν στην εκκλησία, ενώ από την άλλη μεριά βασιλεύουν η ανασφάλεια στη δουλειά και η ανεργία. Ένα αίσθημα νοήματος στη ζωή μας προκύπτει από τη συμμετοχή μας στην οικογένεια, σε ομάδες και κοινότητες.

Να κάτι για να σκεφτείτε ενώ κάνετε τον απολογισμό της χρονιάς που μας πέρασε και πριν πάρετε μεγάλες αποφάσεις για την επόμενη.